Διαχρονική καταπολέμηση του δάκου της ελιάς

  Ο δάκος της ελιάς (Bactrocera oleae) αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς της ελαιοκαλλιέργειας στη Μεσόγειο. Από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα, η μάχη του ανθρώπου για την προστασία της ελιάς από τον δάκο είναι συνεχής, πολυδιάστατη και χαρακτηριστική της αλληλεπίδρασης ανθρώπου και φύσης.

   Παλιά από ότι διαβάζουμε η αντιμετώπιση ήταν κυρίως προληπτική, βασισμένη στην εμπειρία και την παρατήρηση. Χρησιμοποιούσαν παραδοσιακές μεθόδους όπως το κάπνισμα, ο ραντισμός με αφέψημα βοτάνων ή στάχτη, και η έγκαιρη συγκομιδή για να περιορίσουν τις ζημιές.

   Στον 20ο αιώνα, με την πρόοδο της γεωπονικής επιστήμης, για την καταπολέμηση του δάκου αναπτύχθηκαν πολλά εντομοκτόνα, που παρείχαν αποτελεσματική προστασία στις ελιές, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, εφαρμόζοντας εκτεταμένους και μαζικούς ψεκασμούς.

   Ωστόσο, η συνεχής χρήση χημικών σκευασμάτων έφερε σημαντικά προβλήματα. Ανάπτυξη ανθεκτικότητας από τον δάκο, ρύπανση του περιβάλλοντος και υπολείμματα στο λάδι. Η ανάγκη για πιο ήπιες και αειφορικές μεθόδους έγινε σταδιακά επιτακτική.

   Έτσι τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα και εξής, η επιστημονική κοινότητα στράφηκε σε πιο βιολογικές μεθόδους καταπολέμησης. Αναπτύχθηκαν διάφορες τεχνικές μαζικής παγίδευσης, στοχευμένοι ψεκασμοί με χρήση ήπιων εντομοκτόνων και βιολογικών σκευασμάτων. Στόχος είναι η μείωση των ζημιών με σεβασμό στο περιβάλλον και την υγεία του καταναλωτή.

Η αγροτική καινοτομία συνδυάζεται με την επιστροφή στις ρίζες. Όλο και περισσότεροι παραγωγοί στρέφονται στην βιολογική καλλιέργεια, αξιοποιώντας φυσικά σκευάσματα και οικολογικές τεχνικές.

   Η μάχη με τον δάκο της ελιάς δεν είναι ποτέ οριστικά κερδισμένη. Είναι ένας αγώνας διαχρονικός. Σταδιακά κερδίζονται μικρές μάχες αλλά ο πόλεμος για να κερδισθεί φαίνεται ότι θέλει πολύ καιρό ακόμη. Αυτό μας δείχνουν δύο αποφάσεις της Κοινότητας επί δύο συνεχόμενες χρονιές για την καταπολέμηση του δάκου πριν 85 χρόνια. Η μία απόφαση παρατηρούμε ότι ελήφθη μετά από διαταγή του Νομάρχη και κατά τον μήνα Φεβρουάριο, όταν έληγε η ελαιοκομική περίοδος, όποτε υποθέτουμε ότι έπαιρναν μέτρα για την επόμενη χρονιά, ενώ και την επόμενη χρονιά λαμβάνεται τον μήνα Μάρτιο. Η δεύτερη απόφαση το 1941 (εν καιρώ πολέμου) έχει ενδιαφέρον γιατί αναφέρει κατά προσέγγιση τον αριθμό των ελαιόδεντρων του χωριού (5.000) αλλά και την  εκτιμώμενη  

παραγωγή λαδιού (70.000 οκάδες). Σήμερα η παραγωγή ελαιόλαδου του χωριού, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Συνεταιρισμού είναι δεκαπλάσια. Εκείνο βέβαια που θα είχε ενδιαφέρον και δεν προκύπτει από τα πρακτικά , είναι ο τρόπος με τον οποίο θα καταπολεμούσαν τον δάκο.

Φωτοαντίγραφα από το Βιβλίο Πρακτικών Κοινότητος Κλένιας; (Γενικά Αρχεία του Κράτους, Τμήμα ΓΑΚ Κορινθίας)

                                      Πρᾶξις 8.

Ἐν Κλεωναῖς σήμερον την 29^ην  τοῦ μηνός Φεβρουαρίου 1940 ἕτους ἡμέραν 
Πέμπτην και ὥραν 7 μ.μ. ἡ Διοικούσα ἐπιτροπή Κλεωνών συνελθούσα συνεπεῖα …

ἀριθ 68 .. προσκλήσεως τοῦ κ. Προέδρου προς συζήτησιν και ἀπόφασιν ἐπἰ τῶν  ἐξῆς θεμάτων. 

1)    1)  Περί καταπολεμήσεως Δάκου

2)   2) ……………………………….

3)    3)………………………………….

…………………………………….

Γενομένης ἀπαρτίας ὁ πρόεδρος ἀνακοινεί  …  ἀνωτέρω θεμα ἥτοι

                  Περί καταπολεμήσεως Δάκου

                                             εἶτα δε ἀναγνώσας την ὑπ’ ἀριθ 6905 τηλ/κήν Δ/γήν κ. Νομάρχου παρακαλεῖ τό Συμβούλιον ὅπως ἀποφανθεῖ.

                   Τό Κοινοτικόν Συμβούλιον

ἀκοῦσαν την εἰσήγησιν τοῦ κ. Προέδρου ἀκούσαντες καί τήν ἀνωτέρω Δ/γήν

                                                                              ἀποφαίνεται

Ὁμοφώνως ὅπως καί ἐδῶ ἐπεκταθεῖ ἡ καταπολέμησης τοῦ Δάκου
καθ’ ὅτι ἐκ τοῦ μικροβίου τούτου γίνεται τεραστία καταστροφή αφ ἑνός μέν είς τήν παραγωγή ἀφ ἑτέρου δέ καί μεγάλως βλάπτει τήν ποιότητα τοῦ ἐλαίου …

 ἐφέτος προβλέπεται έξαιρετικήν εύτυχία καί παρακλοῦμεν τόν κ Νομάρχην 

ὅπως ἐνδιαφερθεῖ προσωπικῶς καί διατάξει ὅτι  δεῖ το ταχύτερον, καί εὐχα-

ρίστως δεχόμεθα τήν επί πλέον φορολογίαν τήν ἐκ τοῦ Νόμου προβλεπομένην.

 

Πραξις 9

……………………………

………………………………..

ἐγένετο ἀπεφασίσθει και ὑπεγράφει παρά πάντων.

 

ὁ Πρόεδρος                                           τά Μέλη

      ἀριθ. Πράξεως 9^η

Πρακτικόν Συνεδριἀσεως Δ.Ε. Κλένιας τῇ 9^η – 3 – 41
Ἀντικείμενον Συζυτήσεως . Περί καταπολεμήσεως τοῦ Δάκου τῆς

ἐπαρχίας Κοριν περιφερείας Κλένιας.

                                              Ἀπόφασις

Ἐν Κλένιᾳ,σήμερον τήν ἑννάτην -3-41. 9-3-41 τοῦ μηνός Μαρτίου
Τοῦ ἔτους 1941 ἡμέραν Κυριακήν και ὥραν 7. Μ.Μ. Συνελθοῦσα ἡ Δ.Ε.

Κλένιας έν τῷ κοινοτικῷ καταστηματι τοῦ κοινοτικοῦ γραφείου Κλένιας

κατόπιν είδικῆς προσκλήσεως, τοῦ κ. προέδρου τῆς κοινότητος είς ἕνα ἕκαστον 

μέλλος αύτής νομμίμου και έμπροθέσμου, άποτελουμένης δέ έκ τῶν  κ.κ.

Θωμά Γ. Δήμα ὡς προέδρου τοῦ Χρίστου Δ. Κορδώση και Θεοφάνου

Χρ. Σιαπκαρᾶ ὡς μελλῶν αὑτής, ἁπάντων παρόντων.

Ἐπειδή τά παρόντα μέλλη άποτελοῦν τήν νόμιμον ἁπαρτίαν, ὁ κ. πρόεδρος προ-

τείνει ὅπως ἐπεκταθῆ ἡ καταπολέμησις τοῦ Δάκου και ἐν τῇ περιφερείᾳ Κλένιας

και ἐπίσυνόλου πέντε χιλιάδων 5000 ἐλαιοδένδρων περίπου μέσης παραγωγῆς

ἑβδομήντα (70000) χιλιάδων ὁκάδων.

                                                  Ἡ Δ.Ε. Συντεταγμένη

                                                    ἀποφαίνεται

Έγκρίνει και ἀποφασίζει την ἐπέκτασιν τῆς καταπολεμήσεως τοῦ Δάκου

και ἐν τῇ περιφερείᾳ Κλένιας και ἐπί συνόλου πέντε χιλιάδων 5000 χιλ ἐλαιο-

δένδρων και περίπου μέσης παραγωγῆς ἑβδομήντα (70000) χιλιάδων

ὁκάδων ἐλαίου.  Ἐφ’ ῲ συννετάγη ἡ παρούσα ἥτις ἀναγνωσθείσα ὑπογράφεται.

     ὁ πρόεδρος                                                                   τά Μέλλη

                                    

   

Ταυτότητες

   Η εξέλιξη των δελτίων ταυτότητας στην Ελλάδα από την δεκαετία του 1940 (όπου βρήκαμε κάποιες χάρτινες) μέχρι σήμερα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα και συνδέεται στενά με τις πολιτικές, κοινωνικές και τεχνολογικές αλλαγές κάθε εποχής. Ας δούμε κάποια δελτία με μια χρονολογική επισκόπηση:

   Από το 1940 έως και το 1960 οι ταυτότητες εκδίδονταν από την Αστυνομία Πόλεων και τη Χωροφυλακή. Ήταν χειρόγραφες, από χαρτόνι διπλωμένο στην μέση , με ασπρόμαυρη φωτογραφία κολλημένη και σφραγισμένη. Περιείχαν βασικά στοιχεία: ονοματεπώνυμο, πατρώνυμο, μητρώνυμο, ημερομηνία γέννησης, τόπο κατοικίας και επάγγελμα. Είχαν σφραγίδες των αρχών, επικολλημένα χαρτόσημα και υπογραφές του κατόχου και του αξιωματικού έκδοσης. Περιττό να αναφέρουμε ότι δεν πληρούσαν κανένα κανόνα ασφαλείας.

   Μετά το 1960 καθιερώνεται η γνωστή μπλε αστυνομική ταυτότητα σε πλαστικοποιημένο χαρτί. Περιείχαν ακόμη τόπο γέννησης, αριθμό δελτίου, αναγραφή θρησκεύματος (που καταργήθηκε με απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας και από το 2000 δεν αναφέρεται ), δακτυλικό αποτύπωμα, υπηκοότητα, ή ακόμη και την ομάδα αίματος. Χαρακτηριστικό ήταν ότι με ένα τρύπημα καρφίτσας στους αριθμούς 1, 2, 3… που είχαν, πιστοποιείτο ότι ο κάτοχος είχε ψηφίσει στις εκλογές (Μετέπειτα καθιερώθηκαν τα εκλογικά βιβλιάρια που καταργήθηκα και αυτά).

   Από το 2000 εισάγεται νέος τύπος ελληνικής ταυτότητας με δίγλωσση αναγραφή (ελληνικά και λατινικά). Στην αρχή ανάλογα την δυνατότητα των τοπικών αρχών είναι χειρόγραφη ή δακτυλογραφημένη αλλά σταδιακά εκδίδεται δακτυλογραφημένη. Η ασφάλεια και αυτών των ταυτοτήτων ήταν περιορισμένη.

  Από το 2021 ανακοινώνονται σχέδια για νέες ταυτότητες με ψηφιακά χαρακτηριστικά και από Σεπτέμβριο 2023 άρχισαν να εκδίδονται οι νέες ελληνικές ταυτότητες, σύμφωνα με τα πρότυπα της Ε.Ε. Ταυτόχρονα εισάγεται η ψηφιακή ταυτότητα στο κινητό τηλέφωνο(gov.gr Wallet), αρχικά για την ταυτοποίηση στις δημόσιες υπηρεσίες και συναλλαγές. Τα χαρακτηριστικά πλέον έχουν αλλάξει:
Έχει την μορφή πλαστικής κάρτας τύπου πιστωτικής (ID-1 format).
Περιέχει τσιπ (microchip) με βιομετρικά δεδομένα (φωτογραφία, αποτύπωμα).
Αναγράφει στοιχεία σε ελληνικά και λατινικά.
Περιλαμβάνει QR code, ψηφιακή υπογραφή, ημερομηνία λήξης.
Τέλος αναγράφει τον μοναδιαίο Προσωπικό Αριθμό του Ατόμου.
Πληρούν τις προδιαγραφές ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και επιτρέπουν ηλεκτρονική ταυτοποίηση σε ψηφιακές υπηρεσίες.
Έχει διάρκεια ισχύος 10 χρόνια.

                                                1940...

1960...

                                                      2000...

2023...

Κλενιάτικες ιστορίες: Το μισοξεβαρβάτεμα

 Γράφει ο Ντίνος Κορδώσης

   Το πρωινό ξεκίνημα απ’ το σπίτι  για το σχολείο ήταν πάντα  επεισοδιακό. Πρώτος και στην ώρα του έφευγε ο αδελφός μου ο Μιχάλης που φοιτούσε τότε στην Πέμπτη γυμνασίου.  Στη συνέχεια με διαφορά δεκαλέπτου ελαφρώς καθυστερημένος ακολουθούσα εγώ, που φοιτούσα  στην τρίτη γυμνασίου και τέλος αρκετά καθυστερημένος ο Γιάννης , ο μεγάλος μου αδερφός, ο τελειόφοιτος , που είχε εμπιστοσύνη φαίνεται στα μεγάλα του ποδάρια,  για να καλύψει γρήγορα τα τρία χιλιόμετρα της απόστασης μέχρι το εξατάξιο ακόμα στο σωτήριο έτος 1964 γυμνάσιο Χιλιομοδίου.

    Σήμερα όμως άργησα λίγο παραπάνω. Είναι αλήθεια ότι δεν είχα κανένα διακαή πόθο να φτάσω γρήγορα στο σχολείο, που τελευταία με απωθούσε όσο το λιβάνι το διάολο. Τα φιλολογικά μαθήματα εκτός απ’ τη λογοτεχνία (νέα ελληνικά) δεν τα συμπαθούσα ιδιαίτερα. Στα μαθηματικά που διέπρεπα κατά το παρελθόν, είχαμε έναν ατσούμπαλο Μανιάτη καθηγητή που βαριόταν να προγκίξει τη  μύγα που καθόταν στη μύτη του, όσο για τον καθηγητή της φυσικής ; Λέγανε ότι είχε δίπλωμα απ’ το Δρομοκαΐτειο. Τα είχα φορτώσει λοιπόν στον κόκορα κι εκείνος δεν δυσκολευόταν καθόλου να τα κουβαλήσει. Την προηγούμενη μέρα είχαμε πάρει βαθμούς πρώτου διμήνου, είχα πατώσει, και το σκεφτόμουνα αν έπρεπε να συνεχίσω το μισητό σχολείο ή να προτείνω στους γονείς μου να μου αγοράσουν ένα κοπάδι πρόβατα και μια καλή φλογέρα.

   Μ’ αυτές τις όχι και τόσο αισιόδοξες σκέψεις έφτασα στα έβγα του χωριού, όπου είχε το ραφτάδικο ο μπάρμπα Κώστας ο Μαρδίκης (Μαργώσης) . Ο μπάρμπα Κώστας τύχαινε να έχει ακριβή ώρα κι όλοι οι καθυστερημένοι ρωτούσαμε για να ρυθμίσουμε την περαιτέρω ταχύτητα της πορείας μας.  Όταν λοιπόν ρώτησα κι εγώ «μπάρμπα Κώστα τι ώρα είναι» μου απάντησε οργισμένα : «ώρα που γα@νε οι γύφτοι διάολε!» Φαίνεται ότι πολοί είχαν ρωτήσει σήμερα για την ώρα και είχε αγανακτήσει ο άνθρωπος. Έτσι δεν έμαθα την ακριβή ώρα . Έμαθα όμως την ώρα πάνω –κάτω που γα@σαν οι γύφτοι. Κάτι ήταν κι αυτό και τάχυνα καλού κακού, το βήμα.

   Βαριές όμως οι σκέψεις κι  έκαναν  και  τα ποδάρια ασήκωτα. Έφτασα το λοιπόν καθυστερημένος την ώρα που γινόταν η προσευχή κι όταν τελείωσε , κίνησα κι εγώ μαζί με άλλους καθυστερημένους να πάω στην τάξη μου. Φαίνεται όμως ότι ο Γυμνασιάρχης, ένας σκαιότατος παλιάνθρωπος (αργότερα επί χούντας έλαβε υψηλά αξιώματα) δεν είχε καλοξυπνήσει το πρωί. Στήθηκε στην είσοδο και φιλοδωρούσε κάθε διερχόμενο με ένα δυνατό χαστούκι στην αριστερή παρειά καθώς ήταν δεξιόχειρας. Κάποιος που προσπάθησε να φυλαχτεί, πήρε για πανωτίμι  αποβολή μιας μέρας. Στάθηκα λοιπόν σαν ήρθε η σειρά μου σαν γαμπρός κι άρπαξα μια καλοζυγισμένη, που μου έπεσε η όποια μαγκιά μου είχε απομείνει ακόμα κι άρχισαν τζιτζίκια και σειρήνες να ηχούν εκκωφαντικά στ’ αυτιά μου. «Να και συ καθυστερημένο γαϊδούρι ! Και να μη μου ξανάρθεις ακούρευτος γιατί θα σε διώξω» και πήρε σειρά ο επόμενος. Τρέκλα – δίπλα απ’ τη ζάλη κίνησα για την τάξη όπου για κακή μου τύχη είχε μπει η καθηγήτρια μια όμορφη γαλανομάτα και με το που με βλέπει με καλεί στην έδρα και χωρίς δεύτερη κουβέντα μου αστράφτει μια ξεγυρισμένη,( ήταν κι αυτή δεξιόχειρας η άτιμη) που κρατήθηκα απ’ την έδρα για να μην πέσω. « Ρε γαϊδούρι !» μου λέει  «ήρθε ο πατέρας σου χθες για τους βαθμούς και μου είπε πως αντί να μελετάς παίζεις μπίλιες όλη τη μέρα. Δε ντρέπεσαι ρε τεμπελχανά ολόκληρος άντρας να παίζεις μπίλιες σαν νήπιο»; Ν’ ανοίξει η γη να με καταπιεί! Έχασα τη μαγκιά στο χαστούκι του γυμνασιάρχη, τώρα έχανα και την αξιοπρέπεια με το χαστούκι της όμορφης μπροστά στους  συμμαθητές και κυρίως μπροστά στις συμμαθήτριες. Το κεφάλι μου βούιζε σαν την πατόζα του Γορίλα απ’ τον Άγιο Βασίλη. Με τα χίλια ζόρια έφτασα στο θρανίο και σωριάστηκα . Δεν ξέρω πως νιώθει ένα κακοποιημένο γαϊδούρι. Πάντως εγώ ένιωθα σαν ξεφτιλισμένο λινατσόσακο που το έβαλαν για πατάκι να παίρνει τις λάσπες απ’ τα παπούτσια των εισερχομένων. Δυο φορές γαϊδούρι το λοιπόν. Πού να ήξερα ότι δεν είχα τελειώσει ακόμα με το συμπαθέστατο ζωντανό.

   Οι ώρες βαδίζανε σαν βαρυφορτωμένο μουλάρι σε ανηφορικό κακοτράχαλο μονοπάτι. Ευτυχώς την τέταρτη ώρα είχαμε γυμναστική και ξεχάστηκα λίγο.

   Εδέησε κάποτε και χτύπησε το κουδούνι της απόλυσης και ξεκινήσαμε με το συμμαθητή και συντοπίτη τον Τάσο τον Γκαλγκούνη για το χωριό. Σερνόμουνα και παρά τις παροτρύνσεις του φίλου μου να ταχύνω γιατί τον είχε θερίσει η πείνα, έμενα ασυγκίνητος . Στο τέλος απογοητεύτηκε και υποκύπτοντας  στο ένστικτο της αυτοσυντήρησης,  τάχυνε το βήμα του κι έστριψε στη γωνία αφήνοντάς με πίσω. Ακολούθησα χωρίς να έχω αποφασίσει ακόμα κατά πού ήθελα να τραβήξω. Ωστόσο προχώρησα και καθώς έστριψα στη γωνιά είδα το φίλο μου να συνομιλεί με δυο άντρες. Ο ένας κρατούσε ένα βαρβάτο γαϊδούρι απ το καπίστρι και θα ήταν εξηντάρης και βάλε. Ο άλλος ήταν ο γνωστός κτηνίατρος που δραστηριοποιούνταν στην περιοχή. Κάποια στιγμή ο Τάσος μου έκανε νόημα να πλησιάσω. Καιρός να κάνω παρέα με τους κατά τους καθηγητές ομοίους μου σκέφτηκα.

   Ο κτηνίατρος είχε πρόθεση όπως μας έλεγε να κάνει μια ένεση στο γάιδαρο κι έπρεπε να βοηθήσουμε να τον ακινητοποιήσουμε για να τα καταφέρει. Άδραξαν λοιπόν οι δυο άντρες τα πίσω πόδια, εμείς τα παιδιά τα μπροστινά και πάρτον κάτω το γάιδαρο. Ο φίλος μου έριξε το βάρος του στο κεφάλι κι εγώ κρατούσα τα μπροστινά  πόδια, στραμμένοι αμφότεροι κατά τις υποδείξεις του κτηνίατρου έτσι ώστε δεν βλέπαμε τι έκανε εκείνος  με τα εργαλεία του. Ο καημένος ο γάιδαρος μουγρογκάριζε και τανιόταν σαν να πονούσε το ζωντανό. Με πολύ προσπάθεια τον κρατούσαμε στο έδαφος. Σε κάποια στιγμή ακούω το φίλο μου να φωνάζει. «τι διάολο κάνει αυτός εκεί;» Στρέφω το κεφάλι τι να δω! Φρίκη κι αποτροπιασμός! Ο χαιβάν ντοκτόρ είχε απογυμνώσει τον έναν όρχι του γαϊδάρου από το δέρμα και μ’ ένα μεγάλο και δυνατό μανταλάκι τον είχε πιάσει στη ρίζα του , ενώ ετοιμαζόταν να κάνει το ίδιο στο δεύτερο. Πετάχτηκα πάνω σαν ελατήριο αφήνοντας τα πόδια. Ο Τάσος χαλάρωσε την πίεση στο κεφάλι κι ο γάιδαρος σε μια απέλπιδα προσπάθεια ανόρθωσε το μπροστινό  μέρος του κορμιού του, ύστερα  εξανδραποδίζοντας  τον ηλικιωμένο και τον ευνουχιστή του, ανορθώθηκε εντελώς και με κλωτσιές, κλανιές και γκαρίσματα, τρελαμένος απ’ τον πόνο το έβαλε στα πόδια μισοξεβαρβατεμένος.

    «Τι κάνατε ρε παιδιά;» Ουρλιάζει ο κτηνίατρος. «Εμείς τι κάναμε ή εσύ τι έκανες»; Του λέει ο Τάσος. « Για ένεση τον κρατήσαμε όχι για μουνούχισμα» του λέω εγώ. « Σιγά το πράμα! Ζωντανό είναι καημένε!» Ξαναλέει ο ευνουχιστής. « Ε, λοιπόν άλλη φορά να λες την αλήθεια» του λέω . « Κι αν θες να κάνεις  επεμβάσεις να τις κάνεις στον εαυτό σου»  «Ναι, να πας να κόψεις τα δικά σου» του λέει κι ο Τάσος και φεύγουμε σαν δαιμονισμένοι για το χωριό βρίζοντας όλους τους κτηνιάτρους του κόσμου.

   Με κάτι μικρά καμπανάρια που βρήκαμε σ’ ένα αμπέλι στη “Γωνιά” έκοψε ο Τάσος τη λιγούρα του και συνεχίσαμε . Η μάνα με περίμενε στο σπίτι με εντολές. « Ο πατέρας σου είπε πως αν δεν έχεις σκοπό να διαβάσεις , αφού φας, να πας στο “Ντελή” που οργώνει.» Όχι δεν είχα σκοπό να διαβάσω. Να πάω στο σχολείο ήθελα με τις τσέπες γεμάτες πέτρες και ν’ αρχίσω να σπάω κεφάλια με πρώτο στόχο εκείνο του Γυμνασιάρχη και δεύτερο του χοντρομπαλά του Μανιάτη του μαθηματικού, αλλά προς το παρόν έπρεπε να πάω στο “Ντελή” για όργωμα. Ε, να μην τρώμε και το ψωμί εντελώς χαράμι!

Τρύγος

 

 

  Ὀπως έχουμε ξαναγράψει η Κλένια μέχρι και την δεκαετία του 60 είχε μεγάλες εκτάσεις από αμπέλια.
   Περιοχές ανατολικά του χωριού όπως Βατιάς, Καμαρέτα, και δυτικά Φλεβάρη, Αλωνάκια. Πιστρατού, Αμπελάκια κτλ. ήταν κατάφυτες από αμπέλια.
   Η φυλλοξήρα ήταν η ασθένεια που τα κατέστρεψε και η επαναφορά της αμπελοκαλλιέργειας σε τόση μεγάλη έκταση δεν έγινε ποτέ, όπως σε γειτονικά χωριά, τον Ἀγιο Βασίλειο, Σπαθοβούνι, περιοχή Νεμέας κτλ.

   Ερευνώντας τα υπάρχοντα αρχεία πρακτικών της Κοινότητος, που αρχίζουν το 1914 και καλύπτουν πάνω από μισό αιώνα, βρήκαμε μιαν απόφαση της Κοινότητος ακριβώς πριν από 111 χρόνια, που έχει αρκετό ενδιαφέρον για την λειτουργία και τις αρμοδιότητες της κοινότητος τότε.

Φωτοαντίγραφα από το Βιβλίο Πρακτικών Κοινότητος Κλένιας; (Γενικά Αρχεία του Κράτους, Τμήμα ΓΑΚ Κορινθίας)

και αποδελτιώνοντας...

άριθ 10

Τό Κοινοτ. Συμβούλιον τῆς Κοινοτ.

Κλένιας ἀποτελούμενον ἐκ τῶν κάτωθι

προυπογεγραμμένων μελῶν συνελθόν

εἰς συνεδρίασιν σήμερον τήν 4 7βρίου

1914 ἡμέραν πέμτην καί ἐν τῷ κοινοτ.

καταστήματι κατόπιν τῆς ἀπό 1 7εβρίου

ἐ.ἐ. προσκλήσεως τοὺ οἰκίου Προεδρου

-------------------------------------------------------------------------------------------------

παρόντος καί εἰς τήν Συνεδρίασιν προτείνον ἵνα προσδιο

ρισθῇ ἡμέρα τρυγητοῦ τῶν σταφυλῶν τῶν ἀμπἐλων

καθ’ ὅλην τήν περιφέρειαν τῆς Κοινοτ. Κλένιας.

Ἀκοῦσαν τήν πρότασιν τοῦ κ. Προέδρου ἥν ὡρίσ.

…..καί …...καί Νόμιμον … συσκεφθέν

                    Ἀποφαίνεται

Προσδιορίζει ὡς ἡμέραν τρυγητοῦ τῶν ἀμπέλων

τῆς Κοινότ. Κλένιας τήν 15 7βρίου 1914 ἡμέραν

Δευτέραν

Οἱ παραβιάζοντες τήν διάταξιν ταύτην θέλοντος

ὑποστεῖ τάς συνεπείας τού Νόμου.

Η παροὺσα κοινοποιηθήτω καί ἀναγνωσθήτω

είς ἐκκλησίας ἐν τῇ κοινότ. Κλένιας.

Ὁ Πρόεδρος                                                                           Τά μέλη

Β.Μπαλης                                                                …………..

                                                                                   Κορδώσης

                                                                                  Ζεμπερλίγκος

                                                                                Σταύρος Δήμας

Η απόφαση αυτή εύλογα δημιουργεί ερωτήματα και απορίες στον αναγνώστη.

Έπρεπε να πάρει απόφαση η Κοινότητα για να αρχίσει ο τρύγος και σε συγκεκριμένη ημερομηνία;

Ποιες άραγε ήταν οι επιπτώσεις στους παραβιάζοντες την απόφαση;

Ερευνώντας τα αρχεία δεν συναντάμε τα επόμενα χρόνια παρόμοιες αποφάσεις.

Παρατήρηση: Σύμφωνα με το τρέχον ημερολόγιο η 4η Σεπτ.1914 ήταν ημέρα Παρασκευή και η 15η ήταν Τρίτη. Προφανώς η διαφορά πρέπει να οφείλεται στην αλλαγή του ημερολογίου που έγινε το 1923.

...και μία γραμματική παρατήρηση: Ο συντάκτης χρησιμοποιεί το 7 (7 βριου) για να ορίσει τον Σεπτέμβριο ενώ σε νεότερες αποφάσεις παρατηρήσαμε την χρήση του 9 (9 βριου) πιο λογικό.

Έμβολιασμός

    Να ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα από την αρχή. Δεν αναφερόμαστε στον εμβολιασμό των ανθρώπων. Θα αναφερθούμε στο μπόλιασμα ή στο κέντρωμα, που λέμε και ξέρουμε καλύτερα, των δένδρων. Είναι η γνωστή τεχνική μέθοδος που γίνεται η μεταμόσχευση ενός μέρος ενός φυτού σε άλλο φυτό .
   Λίγα λόγια εγκυκλοπαιδικά. Το κέντρωμα γίνεται για να αλλάξουμε - μετατρέψουμε ένα δέντρο σε άλλο χωρίς να ξαναφυτέψουμε από την αρχή. Έτσι βελτιώνεται ή μεταβάλλεται η ποιότητα του καρπών και επιταχύνεται η καρποφορία. Μπορεί το νέο δέντρο να αντέχει περισσότερο σε ασθένειες ή κτηματολογικές συνθήκες ή να εξοικονομείται χώρος λόγω μεγέθους. Ακόμη διατηρούνται παραδοσιακές ποικιλίες ή  αλλάζει η  ποικιλία. Και φυσικά δεν πρέπει να υποτιμούμε τα οικονομικά οφέλη. Γρήγορη παραγωγή θα δώσει γρήγορα έσοδα, ποιοτική παραγωγή θα δώσει καλύτερες τιμές, δέντρα ανθεκτικά θα έχουν μειωμένο κόστος καλλιέργειας ενώ ακόμη γίνεται εκμετάλλευση-χρησιμοποίηση υπαρχόντων δέντρων αντί να γίνονται έξοδα για αγορά νέων κτλ.
   Το κέντρωμα σήμερα ουσιαστικά δεν υφίσταται. Μόνο περιορισμένα σε κάποιους κήπους ή μεμονωμένα άγρια δέντρα σε κάποιο χωράφι που φύτρωσαν μόνα τους (αγριελιές, γκορτσιές, αμυγδαλιές κτλ.) Και φυσικά το κέντρωμα γίνεται από κάποιους γνώστες του αντικειμένου γιατί πρέπει να ομολογήσουμε ότι το κέντρωμα απαιτεί ιδιαίτερες γνώσεις και εμπειρία για να είναι επιτυχές και ήταν λίγοι στα χωριά που τα κατάφερναν επιτυχώς.
   Αφορμή για την ανάρτηση, μας έδωσε το παρακάτω πρακτικό της Κοινότητας Κλένιας με το οποίο λαμβάνεται απόφαση για την προστασία των “εμβολιασμένων” δένδρων εν έτει 1950.

Φωτοαντίγραφα από το Βιβλίο Πρακτικών Κοινότητος Κλένιας; (Γενικά Αρχεία του Κράτους, Τμήμα ΓΑΚ Κορινθίας)

                                              

                                                      Πράξις 27

Ἐν Κλένια σήμερον την 4 τοῦ μηνός  Ἰουνίου 1950 ἔτους ἡμέραν τῆς ἐβδομάδος Κυριακήν και ὥραν  6 μμ και ἐν τῶ Κοινοτικῶ Καταστήματι κατόπιν ἐγράφου προσκλήσεως τοῦ Προέδρου τῆς κοινότητος γενομένης κατά τους ὁρισμούς τοῦ ἄρθρου29 τοῦ Κ.Ν.Α.Κ συνῆλθεν  εί συνεδρίασιν Το Κοινοτικὀν Συμβούλιον Κλένιας παρόντων ἀπάντων τῶν  μελῶν αὐτοῦ προς συζήρησιν και λῆψιν ἀποφάσεως ἐπί τῶν κάτωθι θεμάτων ἅτινα περιείχοντο και εἰς τήν νομίμως κοινοποιθεῖσαν ὐπ’ ἀριθ 206/25-5-50 πρόσκλήσίν του ἤτοι:

1)

2)

..

5) Περί ἀπαγορεύσεως Βοσκής ἐν τῆ θέση Ξερόκαμπος

..

………………………………………………………………………………………………………………

                                                       Πράξις 31

ἐπί τοῦ ε΄ θέματος: Προκειμένου να προστατευθῶσι τά ἐξευγενισθέντα δι’ἐμβολιασμού ἄγρια δένδρα ἐν τῆ θέση ξερόκαμπος, ἀνάγκην ὅπως ἀπαγορευθεί ἡ βοσκή τῶν ἐν λόγω ἀγρῶν δι’ αἰγοπροβάτων και παρακαλείται το Συμβούλιον ὅπως ἀποφανθεῖ σχετικῶς.

                                Το Κοινοτικόν Συμβούλιον  ἀκούσαν τήν εἰσήγησιν

           τοῦ κ Προέδρου                          ἀποφαίνεται

                  Θεωρεί ὡς ἀπαγορευμένην την ὡς ἄνω τοποθεσίαν και συγκεκριμένως ἅπαντες τους ἀγρούς ἐντός τῶν όποίων ἐγένετο ἐμβολιασμός ἀγρίων δένδρων και ἀπαγορεύει την βοσκήν δι’αἰγοπροβάτων ἐπιτρεπομένης μόνον κατόπιν ἐγγράφου συγκαταθέσεως τῶν ἰδιοκτητῶν

………………………………………………………………………………………………………….

Ἐγένετο, ἀπεφασίσθει και ὑπεγράφει παρά πάντων

ὁ Πρόεδρος                                                             Τά Μέλη

     Όπως γνωρίζουμε, την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν τα σημερινά φυτώρια όπου αγοράζουμε ότι δένδρο επιθυμούμε. Το κέντρωμα ήταν ο μοναδικός τρόπος μετατροπής των αυτοφυών αγρίων δένδρων σε ωφέλημα και να αυξήσουν το εισόδημά τους. Και γιατί ειδικά στον Ξερόκαμπο; Ο Ξερόκαμπος μέχρι και την δεκαετία του 50 ήταν πράγματι ξερός κάμπος. Δεν υπήρχε νερό. Ήταν ένας κάμπος ξερικός και άνυδρος. Μετέπειτα έγιναν οι πρώτες γεωτρήσεις και άλλαξε το τοπίο,( θα αναφερθούμε σ’ αυτό σε μελλοντική μας έρευνα). Στα χωράφια έσπερναν δημητριακά και ψυχανθή. Υπήρχαν όμως αμέτρητες αυτοφυείς γκορτσιές και κάπου κάπου αμυγδαλιές σε αντίθεση με την σημερινή εποχή που δεν υπάρχουν γκορτσιές ούτε για δείγμα. Οι γκορτσιές φυτρώνουν και αντέχουν σε σκληρά άγρια εδάφη και άνυδρες περιοχές. Έτσι το μεγαλύτερο ποσοστό κεντρώματος αφορούσε της γκορτσιές, που τις μετέτρεπαν από άγρια δένδρα σε αχλαδιές και ήταν ευρέως διαδεδομένο στα χωριά. (αγριελιές δεν υπήρχαν στον Ξερόκαμπο). Προφορικά μας έχει μεταφερθεί ότι κατά την περίοδο της δικτατορίας οι αγροφύλακες είχαν εντολή να κεντρώνουν τα άγρια δέντρα ιδίως της γκορτσιές και τις αγριελιές. Επειδή η γκορτσιά είναι δένδρο αντοχής και αντέχει πολλά χρόνια, έλεγαν στα χωριά «αν έχεις μια γκορτσιά, έχεις ρίζα για δένδρο ζωής».