Διαχρονική καταπολέμηση του δάκου της ελιάς

  Έρευνα : Γιώργος Δελής

   Ο δάκος της ελιάς (Bactrocera oleae) αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς της ελαιοκαλλιέργειας στη Μεσόγειο. Από την αρχαιότητα μέχρι και σήμερα, η μάχη του ανθρώπου για την προστασία της ελιάς από τον δάκο είναι συνεχής, πολυδιάστατη και χαρακτηριστική της αλληλεπίδρασης ανθρώπου και φύσης.

   Παλιά από ότι διαβάζουμε η αντιμετώπιση ήταν κυρίως προληπτική, βασισμένη στην εμπειρία και την παρατήρηση. Χρησιμοποιούσαν παραδοσιακές μεθόδους όπως το κάπνισμα, ο ραντισμός με αφέψημα βοτάνων ή στάχτη, και η έγκαιρη συγκομιδή για να περιορίσουν τις ζημιές.

   Στον 20ο αιώνα, με την πρόοδο της γεωπονικής επιστήμης, για την καταπολέμηση του δάκου αναπτύχθηκαν πολλά εντομοκτόνα, που παρείχαν αποτελεσματική προστασία στις ελιές, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, εφαρμόζοντας εκτεταμένους και μαζικούς ψεκασμούς.

   Ωστόσο, η συνεχής χρήση χημικών σκευασμάτων έφερε σημαντικά προβλήματα. Ανάπτυξη ανθεκτικότητας από τον δάκο, ρύπανση του περιβάλλοντος και υπολείμματα στο λάδι. Η ανάγκη για πιο ήπιες και αειφορικές μεθόδους έγινε σταδιακά επιτακτική.

   Έτσι τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα και εξής, η επιστημονική κοινότητα στράφηκε σε πιο βιολογικές μεθόδους καταπολέμησης. Αναπτύχθηκαν διάφορες τεχνικές μαζικής παγίδευσης, στοχευμένοι ψεκασμοί με χρήση ήπιων εντομοκτόνων και βιολογικών σκευασμάτων. Στόχος είναι η μείωση των ζημιών με σεβασμό στο περιβάλλον και την υγεία του καταναλωτή.

Η αγροτική καινοτομία συνδυάζεται με την επιστροφή στις ρίζες. Όλο και περισσότεροι παραγωγοί στρέφονται στην βιολογική καλλιέργεια, αξιοποιώντας φυσικά σκευάσματα και οικολογικές τεχνικές.

   Η μάχη με τον δάκο της ελιάς δεν είναι ποτέ οριστικά κερδισμένη. Είναι ένας αγώνας διαχρονικός. Σταδιακά κερδίζονται μικρές μάχες αλλά ο πόλεμος για να κερδισθεί φαίνεται ότι θέλει πολύ καιρό ακόμη. Αυτό μας δείχνουν δύο αποφάσεις της Κοινότητας επί δύο συνεχόμενες χρονιές για την καταπολέμηση του δάκου πριν 85 χρόνια. Η μία απόφαση παρατηρούμε ότι ελήφθη μετά από διαταγή του Νομάρχη και κατά τον μήνα Φεβρουάριο, όταν έληγε η ελαιοκομική περίοδος, όποτε υποθέτουμε ότι έπαιρναν μέτρα για την επόμενη χρονιά, ενώ και την επόμενη χρονιά λαμβάνεται τον μήνα Μάρτιο. Η δεύτερη απόφαση το 1941 (εν καιρώ πολέμου) έχει ενδιαφέρον γιατί αναφέρει κατά προσέγγιση τον αριθμό των ελαιόδεντρων του χωριού (5.000) αλλά και την  εκτιμώμενη  

παραγωγή λαδιού (70.000 οκάδες). Σήμερα η παραγωγή ελαιόλαδου του χωριού, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Συνεταιρισμού είναι δεκαπλάσια. Εκείνο βέβαια που θα είχε ενδιαφέρον και δεν προκύπτει από τα πρακτικά , είναι ο τρόπος με τον οποίο θα καταπολεμούσαν τον δάκο.

  Τα χρόνια όμως κυλούν. Φθάνουμε το 1953. Το ισοζύγιο όφελος-κόστος από την καταπολέμηση του δάκου τίθεται υπό μελέτη και σε συνδυασμό με τις διαπιστώσεις κάποιου συνεδρίου στην Φλωρεντία  τίθεται υπό αμφισβήτηση το όφελος. Έτσι η Κοινότητα αποφασίζει να μην συμμετάσχει (και λόγω φορολογίας)  στην καταπολέμηση του δάκου, που ζητά η Δ/ση Γεωργίας Κορινθίας, ή έστω  εάν επιβληθεί, να συμμετάσχει όποιος επιθυμεί προαιρετικώς .

   Δύο χρόνια αργότερα το 1955 η Κοινότητα επανέρχεται και με απόφασή της γνωστοποιεί στην Δ/νση Γεωργίας, ότι δεν επιθυμεί να συμμετάσχει στο πρόγραμμα καταπολεμήσεως του δάκου, εκφράζοντας τις αμφιβολίες της για την αποτελεσματικότητα του μέτρου

Ενδιαφέρουσες διαπιστώσεις και αποφάσεις…

 

Φωτοαντίγραφα από το Βιβλίο Πρακτικών Κοινότητος Κλένιας; (Γενικά Αρχεία του Κράτους, Τμήμα ΓΑΚ Κορινθίας)

                                      Πρᾶξις 8.

Ἐν Κλεωναῖς σήμερον την 29^ην  τοῦ μηνός Φεβρουαρίου 1940 ἕτους ἡμέραν 
Πέμπτην και ὥραν 7 μ.μ. ἡ Διοικούσα ἐπιτροπή Κλεωνών συνελθούσα συνεπεῖα …

ἀριθ 68 .. προσκλήσεως τοῦ κ. Προέδρου προς συζήτησιν και ἀπόφασιν ἐπἰ τῶν  ἐξῆς θεμάτων. 

1)    1)  Περί καταπολεμήσεως Δάκου

2)   2) ……………………………….

3)    3)………………………………….

…………………………………….

Γενομένης ἀπαρτίας ὁ πρόεδρος ἀνακοινεί  …  ἀνωτέρω θεμα ἥτοι

                  Περί καταπολεμήσεως Δάκου

                                             εἶτα δε ἀναγνώσας την ὑπ’ ἀριθ 6905 τηλ/κήν Δ/γήν κ. Νομάρχου παρακαλεῖ τό Συμβούλιον ὅπως ἀποφανθεῖ.

                   Τό Κοινοτικόν Συμβούλιον

ἀκοῦσαν την εἰσήγησιν τοῦ κ. Προέδρου ἀκούσαντες καί τήν ἀνωτέρω Δ/γήν

                                                                              ἀποφαίνεται

Ὁμοφώνως ὅπως καί ἐδῶ ἐπεκταθεῖ ἡ καταπολέμησης τοῦ Δάκου
καθ’ ὅτι ἐκ τοῦ μικροβίου τούτου γίνεται τεραστία καταστροφή αφ ἑνός μέν είς τήν παραγωγή ἀφ ἑτέρου δέ καί μεγάλως βλάπτει τήν ποιότητα τοῦ ἐλαίου …

 ἐφέτος προβλέπεται έξαιρετικήν εύτυχία καί παρακλοῦμεν τόν κ Νομάρχην 

ὅπως ἐνδιαφερθεῖ προσωπικῶς καί διατάξει ὅτι  δεῖ το ταχύτερον, καί εὐχα-

ρίστως δεχόμεθα τήν επί πλέον φορολογίαν τήν ἐκ τοῦ Νόμου προβλεπομένην.

 

Πραξις 9

……………………………

………………………………..

ἐγένετο ἀπεφασίσθει και ὑπεγράφει παρά πάντων.

 

ὁ Πρόεδρος                                           τά Μέλη

      ἀριθ. Πράξεως 9^η

Πρακτικόν Συνεδριἀσεως Δ.Ε. Κλένιας τῇ 9^η – 3 – 41
Ἀντικείμενον Συζυτήσεως . Περί καταπολεμήσεως τοῦ Δάκου τῆς

ἐπαρχίας Κοριν περιφερείας Κλένιας.

                                              Ἀπόφασις

Ἐν Κλένιᾳ,σήμερον τήν ἑννάτην -3-41. 9-3-41 τοῦ μηνός Μαρτίου
Τοῦ ἔτους 1941 ἡμέραν Κυριακήν και ὥραν 7. Μ.Μ. Συνελθοῦσα ἡ Δ.Ε.

Κλένιας έν τῷ κοινοτικῷ καταστηματι τοῦ κοινοτικοῦ γραφείου Κλένιας

κατόπιν είδικῆς προσκλήσεως, τοῦ κ. προέδρου τῆς κοινότητος είς ἕνα ἕκαστον 

μέλλος αύτής νομμίμου και έμπροθέσμου, άποτελουμένης δέ έκ τῶν  κ.κ.

Θωμά Γ. Δήμα ὡς προέδρου τοῦ Χρίστου Δ. Κορδώση και Θεοφάνου

Χρ. Σιαπκαρᾶ ὡς μελλῶν αὑτής, ἁπάντων παρόντων.

Ἐπειδή τά παρόντα μέλλη άποτελοῦν τήν νόμιμον ἁπαρτίαν, ὁ κ. πρόεδρος προ-

τείνει ὅπως ἐπεκταθῆ ἡ καταπολέμησις τοῦ Δάκου και ἐν τῇ περιφερείᾳ Κλένιας

και ἐπίσυνόλου πέντε χιλιάδων 5000 ἐλαιοδένδρων περίπου μέσης παραγωγῆς

ἑβδομήντα (70000) χιλιάδων ὁκάδων.

                                                  Ἡ Δ.Ε. Συντεταγμένη

                                                    ἀποφαίνεται

Έγκρίνει και ἀποφασίζει την ἐπέκτασιν τῆς καταπολεμήσεως τοῦ Δάκου

και ἐν τῇ περιφερείᾳ Κλένιας και ἐπί συνόλου πέντε χιλιάδων 5000 χιλ ἐλαιο-

δένδρων και περίπου μέσης παραγωγῆς ἑβδομήντα (70000) χιλιάδων

ὁκάδων ἐλαίου.  Ἐφ’ ῲ συννετάγη ἡ παρούσα ἥτις ἀναγνωσθείσα ὑπογράφεται.

     ὁ πρόεδρος                                                                   τά Μέλλη

               

         

       

   

                    Πράξις 14

    Ἐν Κλένιᾳ σήμερον τήν 14 τοῦ μηνός Ἀπριλίου 1953 ἕτους

ἡμέραν Τρίτην και ὥραν  7. μ μ. και ἐν ἐν τῷ Κοινοτικῷ κα-

ταστήματι κατόπιν προσκλήσεως τοῦ Προέδρου τῆς Κοινότητος

συνῆλθεν εἰς ἔκτατον συνεδρίασιν το Κοινοτικόν Συμβούλιον

Κλένιας παρόντων τῶν 1) Νικολάου Ζεμπερκίγκου 2) Δημ

Σινάνου 3) Δ Σκούρτη 4) Εὐθ Κορδώση τοῦ Σπυρίδωνος Καλ-

λαρά μη προσελθόντος ὡς ἀπουσιάζοντος ἐκ τῆς Κοινότητος προς συζη-

 τησιν καί λῆψιν ἀποφάσεως ἐπί τοῦ κάτωθι θέματος :

   Περί καταπολεμήσεως ἤ μή τοῦ δάκου.

 ---------------------------------------------------------------------------------------

    ἐπιτευχθείσης νομίμου ἁπαρτίας ἐφ’ὅσον ἐπί ἀριθμοῦ

Συμβούλων παρίσταντο οἱ 4 ἀποτελοῦντες τά 2/3 τοῦ Κοινοτικοῦ

Συμβουλίου ὁ κ. Πρόεδρος εἰσέρχεται εἰς τήν συζήτη-

σιν τοῦ  ανωτέρω θεματος             τά ἑξῆς: ἡ Δ/σις Γεωργίας

Κορινθίας δι’ ἐγγράφου της  αἰτεῖται ὅπως τό Κοινοτικόν Συμ-

βούλιον διά πράξεως ἀποφανθεῖ ἐάν ἐπιθυμεῖ την καταπο-

λέμησιν τοῦ δάκου ὡς και αν προκρίνεται ἡ ὑποχρεωτική

ἤ προαιρετική καταπολέμησις τούτου.

                          Το Κοινοτικόν Συμβούλιον άκούσαν την εἰσήγησιν

τοῦ κ Προέδρου ἰδών το ὑπαριθ. 2882/8.4.53 ἔγγραφον

τῆς  Δ/σεως Γεωργίας Κορινθίας καί μετά γενομένην δημ-

γικήν συζήτησιν

                                                    ἀποφαίνεται

ὅπως ἐν τῇ περιφερεία τῆς Κοινότητος Κλένιας μή γίνει κατά-

πολέμησις τοῦ δάκου καθ’ ὅσον τό ποσοστόν τούτου καί αί εξ

αὐτοῦ ἐπερχόμεναι ζημίαι εἰσίν ἀσήμαντοι μὴ  ὑπερβαίνου-

σαι τὰ ἕξοδα τῆς καταπολεμήσεως. Ὡς προκύπτει ἐκ τοῦ πορίσματος

τοῦ ἐλαικομικοῦ Συνεδρίου τῆς Φλωρεντίας λυσιτελής καταπο-

λεμησις  τοῦ δάκου δὲν γίνεται, ἐπί πλέον δυσπιστεί ὡς προς την

ἕγκαιρον καταπολέμησιν τοῦ δάκου καθ’ὅτι πολλάκις κατε-

βλήθη φορολογία ὑπό τῶν παραγωγῶν χωρίς νὰ γίνει καταπο-

λέμησις. Ἐν περιπτώση δὲ καθ’ἥν ἐπιβληθεῖ ἡ καταπολέ-

μησις παρά την θέλησιν μας προκρίνει τὴν προαιρετικήν

τοιαύτην.-    ἐγένετο, ἀπεφασίσθη καὶ ὑπεγράφη

           ὁ Πρόεδρος                                τά Μέλη